Ένα συλλογικό σύγγραμμα εμπειρογνωμόνων της Αμερικανικής Ένωσης Κτηνιάτρων Αιλουροειδών, και ένα χρήσιμο εγχειρίδιο οδηγιών για φροντιστές και κτηνιάτρους
Οι περισσότεροι κτηνίατροι ζώων συντροφιάς, ακόμα κι' εκείνοι που δεν έχουν διαβάσει τα παλιά βιβλία του Βρετανού ακαδημαϊκού κτηνιάτρου ειδικού στην συμπεριφορά των ζώων, Nicholas Dodman, για "τον σκύλο που αγαπούσε πολύ" (The Dog Who Loved Too Much) και "την γάτα που έκλαιγε για βοήθεια" (The Cat who Cried for Help), έχουν γίνει μάρτυρες προβλημάτων συμβίωσης ανάμεσα σε οικόσιτες γάτες, ενώ όλοι γνωρίζουν ότι ένας από τους συχνότερους λόγους εγκατάλειψης ή/και ευθανασίας πολλών εκατομμυρίων γατιών και σκυλιών σε όλον τον κόσμο, κάθε χρόνο, είναι τα προβλήματα συμπεριφοράς (behavioral issues). Γνωρίζουν επίσης ότι τα πιο συχνά προβλήματα συμπεριφοράς στις οικόσιτες γάτες που διατηρούνται σε περιορισμένους εσωτερικούς χώρους είναι η καταστροφική δραστηριότητα (destructive scratching), η ούρηση και αφόδευση έξω από την αμμοδόχο (inappropriate elimination), το επίμονο νιαούρισμα και η επιθετικότητα (aggression). Το δε παράδοξο σε όλη αυτήν την ιστορία είναι ότι, τα τελευταία χρόνια, παρά την αύξηση της φιλοζωίας διεθνώς, τα προβλήματα συμπεριφοράς των ζώων συντροφιάς, αντί να μειωθούν, αυξάνονται.
Πρόσφατα, (τον Ιούλιο του 2024), η Αμερικανική Ένωση Κτηνιάτρων Αιλουροειδών (τέως AAFP* και νυν FelineVMA**) έδωσε στην δημοσιότητα ένα αναθεωρημένο εγχειρίδιο οδηγιών που έχει τίτλο "AAFP intercat tension guidelines: recognition, prevention and management" και αναφέρεται στην αναγνώριση, την πρόληψη και την αντιμετώπιση των προβλημάτων συμπεριφοράς τα οποία εκδηλώνουν οι γάτες που συμβιώνουν σε σπίτια με άλλα άτομα του είδους τους, και τα ανθρώπινα σφάλματα που υποβαθμίζουν την ευζωία τους.
Νομίζω πως αξίζει η γνωστοποίηση της ύπαρξης αυτού του οδηγού, που μπορεί να φανεί χρήσιμος σε φιλόζωους και κτηνιάτρους. Δεν αναφέρομαι σε "στρατευμένους" φιλόζωους (που είτε νομίζουν ότι τα ξέρουν όλα, είτε δεν έχουν διάθεση να αλλάξουν τις συνήθειές τους), ούτε βεβαίως σε ακραίες περιπτώσεις ανθρώπων που υπάγονται στην κατηγορία των "animal hoarders" (αυτό που στα ελληνικά μεταφράζουμε ως "συλλέκτες ζώων" -όχι εντελώς σωστά, αφού στην πραγματικότητα αυτή η δραστηριότητα δεν συνιστά "συλλογή" αλλά παρασυσσώρευση- για τους οποίους χρειάζεται πολύ δραστικότερη νομική, κοινωνική και ψυχολογική αντιμετώπιση), αλλά σε απλούς ανθρώπους της διπλανής πόρτας που αντιμετωπίζουν διάφορα προβλήματα με έναν σχετικά μεγάλο αριθμό γατιών, τα οποία (συνήθως καλοπροαίρετα) διατηρούν στο σπίτι τους.
Η κοινωνική ένταση, ως δυσφορία συνύπαρξης και δυσανεξία ανάμεσα στα ζώα, είναι ένα φαινόμενο που παρατηρείται συχνά σε νοικοκυριά με πολλές γάτες. Η δυσανεξία αυτή, άλλοτε οδηγεί σε εμφανέστατες συγκρούσεις (καυγάδες), και άλλοτε σε πολυ μικρότερης έντασης αλλαγές συμπεριφοράς, οι οποίες μερικές φορές μπορεί να είναι τόσο ανεπαίσθητες που περνούν απαρατήρητες.
Η αδυναμία κατανόησης των προβλημάτων συμπεριφοράς από ιδιοκτήτες και φροντιστές έχει πάρα πολύ μεγάλο κόστος για τα ζώα. Ο δε χρόνιος φόβος που σχετίζεται με επιθέσεις και δυσφορία συνύπαρξης μπορεί να οδηγήσει όχι μόνο σε λίγο έως πολύ εμφανή θέματα συμπεριφοράς, αλλά και σε ασθένειες και στερεοτυπίες που σχετίζονται με την ματαίωση και το στρες, προβλήματα δηλαδή εξ αιτίας των οποίων οι γάτες μπορεί τελικά να κακοποιηθούν φρικτά (βλ. declawing), να εγκαταλειφθούν, να πεθάνουν, ή ακόμα και να οδηγηθούν στην ευθανασία.
Το εν λόγω εγχειρίδιο που πραγματεύεται την ασυμφωνία συνύπαρξης μεταξύ των συστεγαζόμενων ζώων, αποτελεί συλλογικό έργο μιας ομάδας εργασίας πιστοποιημένων κτηνιάτρων, κλινικών εμπειρογνωμόνων, ειδικών στην φυσιολογία, την παθολογία και την συμπεριφορά της γάτας, μελών της Αμερικανικής Ένωσης Κτηνιατρικής Αιλουροειδών. Σκοπός του είναι να βοηθήσει τους επαγγελματίες κτηνιάτρους να κατανοήσουν καλύτερα την κοινωνική συμπεριφορά που εκδηλώνουν μεταξύ τους τα ζώα αυτά, και ειδικότερα τις μεταξύ τους ασυμβατότητες και συγκρούσεις, προκειμένου να αποτρέψουν ή να ελαχιστοποιήσουν την συχνότητα των περιστατικών, και να διαχειριστούν τους στρεσογόνους παράγοντες που τα συνοδεύουν.
Είναι αλήθεια πως η κοινωνική συμπεριφορά των γάτων συχνά παρερμηνεύεται, όχι μόνο γιατί αυτό το ζώο είναι αρκετά παρεξηγημένο ως είδος, αλλά και λόγω του ανθρωπομορφισμού που κυριαρχεί στις σχέσεις των περισσότερων ανθρώπων με τα ζώα συντροφιάς, και της έλλειψης υγιούς φιλοζωικής παιδείας γενικότερα. Μεταξύ άλλων, το εγχειρίδιο οδηγιών διαχείρισης επιχειρεί να καταρρίψει δέκα από τους πλέον κοινούς μύθους σχετικά με την φύση, τις ανάγκες, την εξημέρωση και την ιδιόρρυθμη κοινωνικότητα*** αυτών των μικρών αιλουροειδών, οι οποίοι αποτελούν μια εν δυνάμει απειλή για την ευζωία τους.
Κατά την ανάπτυξη των οδηγιών διαχείρισης, η ομάδα εργασίας τροποποίησε πέντε βασικούς πυλώνες του κατάλληλου περιβάλλοντος που παρέχει στα ζώα ένα υγιές πλαίσιο και υποστηρίζει την πρόληψη και την αντιμετώπιση των στρεσογόνων παραγόντων οι οποίοι ευνοούν την δυσανεξία (ή την δυσφορία συνύπαρξης) σε νοικοκυριά με δύο ή και περισσότερες γάτες. Οι πυλώνες αυτοί έχουν σχέση με το αίσθημα ασφάλειας, την επάρκεια πόρων, την δυνατότητα έκφρασης συμπεριφοράς (υπό μορφή παιχνιδιού) που χαρακτηρίζει τα αρπακτικά, την σταθερότητα, και τον σεβασμό της όσφρησης και των άλλων αισθήσεων.
Στο εκτενώς εικονογραφημένο εγχειρίδιο, που είναι εμπλουτισμένο με αληθινά οπτικά παραδείγματα, και συμπληρωμένο με ένα παράρτημα που εκθέτει λεπτομερώς μια σειρά από μελέτες επί μέρους περιπτώσεων, συπεριλαμβάνεται ένας ολοκληρωμένος πίνακας ψυχοτρόπων φαρμάκων, καθώς επίσης και ένας λεπτομερής αλγόριθμος, ο οποίος σκιαγραφεί μια συστηματική προσέγγιση στην αναγνώριση, την πρόληψη και την επίλυση προβλημάτων που αφορούν σε τεταμένες σχέσεις μεταξύ γατιών. Για δε περαιτέρω υποστήριξη των κτηνιάτρων, το πόνημα περιλαμβάνει ακόμα μια βήμα προς βήμα προσέγγιση του τρόπου με τον οποίο θα πρέπει να ενταχθεί ένα νεοφερμένο ζώο σε ένα νοικοκυριό που έχει ήδη μια ή περισσότερες γάτες, καθώς και μια σειρά από διαχειριστικά εργαλεία τα οποία, σε συνδιασμό με τις οδηγίες, θα προάγουν την επιμόρφωση των πελατών τους.
Διαβάστε περισσότερα εδώ:
Image1: screenshot from https://catvets.com/wp-content/uploads/2024/01/FelineBehaviorGLS.pdf (παλαιότερη δημοσίευση το 2004)
Image2: screenshot from PupMed
Παραπομπές:
*American Association of Feline Practitioners
**Feline Veterinary Medical Accosiation
*** Στις γάτες, η κοινωνικότητα εκδηλώνεται με τρόπο ελεγχόμενο και επιλεκτικό, γι' αυτό και η λεγόμενη "κάθετη ανάπτυξη" (vertical space) δεν αποτελεί πολυτέλεια αλλά καλύπτει αυτήν ακριβώς την ανάγκη: της ασφάλειας, του ελέγχου και της δυνατότητας επιλογής.
___________________
Σχετικά δημοσιεύματα που έπεσαν στην αντίληψη μου:
"Οι κτηνίατροι συμφωνούν: Οι γάτες υιοθετούν κυρίαρχες συμπεριφορές, όταν οι πόροι στο σπίτι είναι περιορισμένοι" [at iefimerida] -- Los veterinarios y etólogos coinciden: “El 'gato dominante' muchas veces no manda, sino que está estresado” [at expertoanimal.elperiodico]
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου