Δίωξη SLAPP και σε θέματα σχετικά με τα ζώα συντροφιάς;

Μετά από τις δικαστικές ενέργειες της ΜΚΟ Zero Stray Pawject (ZSP) κατά της δημοσιογράφου και δημιουργού της ιστοσελίδας zoosos.gr,  Ελένης Ηλιοπούλου, εγείρεται κατ' αρχήν το εξής εύλογο ερώτημα: τι ακριβώς είναι αυτό το οποίο θίγει την εν λόγω ΜΚΟ και συνιστά (κατά την άποψή της) "συκοφαντική δυσφήμιση"; 

Μήπως είναι οι συχνές αναφορές στις στενές σχέσεις της συγκεκριμένης οργάνωσης με υπουργούς της Κυβέρνησης, και τον ίδιο τον Πρωθυπουργό αυτοπροσώπως;

Ή μήπως είναι η αναπαραγωγή της άποψης ότι η υποχρεωτική λήψη γενετικού υλικού (DNA) των αστείρωτων δεσποζόμενων ζώων (με σκοπό την δήθεν ταυτοποίηση των γεννητόρων των εγκαταλελειμμένων κουταβιών) αποτελεί μέτρο άκρως αμφισβητούμενο;

 

Οι στενές σχέσεις της ZSP με την Κυβέρνηση είναι προφανείς. Η ίδια μάλιστα η ZSP τις υπενθυμίζει συνεχώς, με φωτογραφίες και ανακοινώσεις, κατά την υπέρμετρη προβολή της στα ΜΜΕ. 

Η ΜΚΟ ZSP είναι σύμβουλος του Πρωθυπουργού στα θέματα των ζώων συντροφιάς και ο βασικός συνεργάτης της κυβέρνησης στην δημιουργία και την εφαρμογή του Νόμου 4830/2021, τη στιγμή που οι Ομοσπονδίες και οι λοιπές επιδραστικές οργανώσεις της φιλοζωικής κοινότητας τήρησαν και τηρούν κριτική στάση απέναντι στον Νόμο αυτό. Η εγγύτητα μάλιστα με τον κυβερνητικό πυρήνα τεκμηριώνεται και από τη μαζική συμμετοχή στελεχών της Νέας Δημοκρατίας και δηλωμένων υποστηρικτών της, στην διοίκηση και τις δράσεις της. 

Στους "καθηγητές" ("professors") της "Ζero Stray Αcademy" βλέπουμε (το 2021) ότι περιλαμβάνονται με καταγεγραμμένες τις ιδιότητές τους τα εξής πρόσωπα: Ο επί πεντέμισι χρόνια Προϊστάμενος του Οικονομικού Γραφείου του Πρωθυπουργού, κ. Αλέξης Πατέλης, ο σημερινός Υπουργός κ. Δημήτρης Παπαστεργίου, ο σημερινός Ειδικός Γραμματέας για την Προστασία των Ζώων Συντροφιάς κ. Νίκος Χρυσάκης, η τότε Ειδική Γραμματέας για την Προστασία των Ζώων Συντροφιάς κα Μάρσα Δημοπούλου, ο τότε Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης κ. Λεωνίδας Χριστόπουλος, και η επί Δημαρχίας Κώστα Μπακογιάννη εντεταλμένη για τα ζώα συντροφιάς στο Δήμο Αθηναίων και μετέπειτα υποψήφια Ευρωβουλευτής της ΝΔ, κα Σεραφίνα Αβραμίδου. 

Για όσους δεν γνωρίζουν, το ZSP έχει βαφτίσει τη βασική του δράση «Ακαδημία», με «Πρόγραμμα Σπουδών» που έχει «βασικό κύκλο» και «εξειδικευμένα προγράμματα» (άραγε θα δούμε και μεταπτυχιακά;) όπου παρουσιάζονται ως «καθηγητές» τα παραπάνω πολιτικά πρόσωπα. Η δε φωτογραφία στην ιστοσελίδα τους απεικονίζει καπέλα στον αέρα, παραπέμποντας σε τελετή αποφοίτησης αμερικάνικου πανεπιστημίου. 

Σε κάθε περίπτωση, είναι τουλάχιστον παράδοξη η μαζική συμμετοχή στελεχών και υποστηρικτών της κυβερνώσας παράταξης στη βασική δράση μιας ΜΗ Κυβερνητικής Οργάνωσης. 

Ως προς το θέμα του DNA, η Ελένη Ηλιοπούλου δεν εκφράζει μόνον τη δική της άποψη αλλά και την θέση της συντριπτικής πλειοψηφίας των φιλοζωικών οργανώσεων. Ο δε υπ’ αριθμόν ένα θεσμικός φορέας που ισχυρίζεται ότι το μέτρο είναι αντιεπιστημονικό, άχρηστο, ανεφάρμοστο και φοροεισπρακτικό, είναι ο Πανελλήνιος Κτηνιατρικός Σύλλογος, με ομόφωνη Απόφαση της Διοικούσας Επιτροπής του, κινητοποιήσεις εδώ και πάνω από ένα χρόνο, και άρνηση της εφαρμογής του. 

To ερώτημα λοιπόν είναι: κατά ποιόν τρόπο "συκοφαντείται" μια Μη Κυβερνητική Οργάνωση (ΜΚΟ) από την κριτική αμφισβήτηση ενός κυβερνητικού μέτρου; Είναι μέρος της Κυβέρνησης η συγκεκριμένη ΜΚΟ ή είναι δικό της το μέτρο; 

Και ποιο είναι αλήθεια το έργο αυτής της ΜΚΟ; Διότι οι ισχυρισμοί της ότι "έχει βοηθήσει 902.916 ζώα και επηρεάσει 3.452.184 ανθρώπους" δεν τεκμηριώνονται. Ποια και πού είναι αυτά τα ζώα; Ποιοι είναι αυτοί οι άνθρωποι και πώς επηρεάστηκαν; 

Όσο για την "εκπαίδευση 446 αστυνομικών και 135 δήμων", πώς γίνεται οι "εκπαιδευμένοι" δήμοι να συνεχίζουν να μη στειρώνουν τα αδέσποτα; Και γιατί δεν βρίσκονται ποτέ στις αστυνομίες οι "πτυχιούχοι" αστυνομικοί όταν οι φιλόζωοι ζητούν βοήθεια για ζητήματα κακοποίησης; 

Ποιος μπορεί να καυχιέται για τέτοια κατορθώματα χωρίς αποδείξεις και να παραμένει πάντα στο απυρόβλητο, αν δεν έχει εκτεταμένη πολιτική κάλυψη; 

Αυτό είναι το προφίλ που προβάλλει το ZSP και με αυτό αναμφίβολα, αναζητά και εξασφαλίζει τις χρηματοδοτήσεις του. Μήπως λοιπόν είναι δικαιολογημένη η αγανάκτηση που εκφράζεται μέσα από τα άρθρα και τις δημοσιεύσεις της Ελένης Ηλιοπούλου στο διαδίκτυο και η μαζική στήριξή της από τη φιλοζωική κοινότητα* στην υπόθεση αυτή; 

Μήπως δεν είναι η Ελένη Ηλιοπούλου αυτή που εξαπολύει ψέματα, αλλά το ίδιο το ZSP, με υπερβολικά διογκωμένα στοιχεία ή μυθεύματα; 

Μήπως η συγκεκριμένη ΜΚΟ με έδρες εκτός Ελλάδας, λειτουργεί τελικά στην Ελλάδα ως Γραφείο Δημοσίων Σχέσεων του Πρωθυπουργού σε θέματα φιλοζωίας; 

Οι φιλοζωικές και περιβαλλοντικές ομάδες και οργανώσεις, μεταξύ των οποίων και η Πανελλήνια Φιλοζωική Ομοσπονδία (ΠΦΟ) στηρίζουν την Ελένη Ηλιοπούλου στην επίθεση που δέχεται. "Αναμένουμε με ενδιαφέρον τη συνέχεια -πόσα δηλαδή ακόμα δικόγραφα SLAPP (Strategic Lawsuit Against Public Pparticipation) θα καταθέσει το ZSP σε όσους επισημαίνουν τα γνωστά, τα αυτονόητα και τα οφθαλμοφανή", δηλώνει η ΠΦΟ.

Πηγή: https://hellenicanimalwelfare.org/i-panellinia-filozoiki-omospondia-stirizei-ti-dimosiografo-eleni-iliopoyloy-2/ [Fb]

Photo

Αναδημοσιεύσεις (ενδεικτικά): trihes, protothema, rosa, documento

Περισσότερες λεπτομέρειες, εδώ: https://tvxs.gr/news/ellada/slapp-agogi-se-dimosiografo-oi-minytes-moy-einai-filoi-kai-koymparoi-me-ton-prothypoyrgo/, εδώ και εδώ: https://www.efsyn.gr/ellada/dikaiosyni/470940_dromologoyn-slapp-kata-tis-elenis-iliopoyloy 

*Παραπομπή: https://www.facebook.com/photo/?fbid=10161832440003710&set=a.500389593709

Update εδώ: https://www.zoosos.gr/mia-ofeilomeni-apantisi-stous-koubarous-tou-prothypourgou/ και εδώ: https://www.facebook.com/photo?fbid=10233172700472361 

https://www.efsyn.gr/ellada/koinonia/487088_katerreyse-i-apopeira-fimosis-tis-dimosiografoy-elenis-iliopoyloy

 

Μια σύντομη ανασκόπηση για τα ζώα συντροφιάς στην αυγή του 2025

 

Άρθρο της Άννας Μπιτσάνη* στο ATHENS VOICE, με τίτλο "Άλλη μια χρονιά τελειώνει. Πού βρισκόμαστε σε σχέση με τα ζώα;"

Το 2021 ψηφίστηκε ο πολυαναμενόμενος νόμος για τα ζώα, ο Νόμος 4830/2021. Η κυβέρνηση της ΝΔ είχε τη στήριξη πολλών εθελοντών και σωματείων, που, ακόμα κι αν δεν προέρχονταν από αυτόν τον πολιτικό χώρο, αναγνώρισαν πως ο νόμος αυτός θα τακτοποιούσε πολλές εκκρεμότητες και θα έθετε σε πιο σαφή πλαίσια έννοιες όπως η ευζωία ή η κακοποίηση των ζώων. Θα διόρθωνε πολλές αδικίες. Για αυτό και τον στήριξαν και τον υποδέχτηκαν με πολλές ελπίδες. Έχουν περάσει τρία χρόνια από τότε. Πού βρισκόμαστε; Αυτό που σχεδόν ομόφωνα δηλώνουν οι εθελοντές από όλες τις περιοχές της Ελλάδας είναι ότι αισθάνονται απογοήτευση και απελπισία. Ο νόμος έχει σοβαρά προβλήματα στην εφαρμογή του και αυτό έχει οδηγήσει σε μια χαοτική κατάσταση, με βασικά θύματα τα ζώα.

Όμως μαζί με τα ζώα υποφέρουν και οι εθελοντές που τα νοιάζονται και όλοι οι ευαισθητοποιημένοι πολίτες, η κοινωνία, η εικόνα της χώρας, αλλά και η ίδια η κυβέρνηση, η οποία εκπέμπει μια εικόνα καθόλου κολακευτική, εικόνα κυβέρνησης που αδυνατεί να εφαρμόσει τους νόμους που η ίδια γράφει και ψηφίζει.

Ο 4830/2021 ενώ τυπικά ισχύει, στην πραγματικότητα είναι ακόμα υπό διαπραγμάτευση. Το Υπουργείο Εσωτερικών κάνει προσπάθειες να ισορροπήσει ανάμεσα σε όσους αφορά άμεσα ο νόμος, όμως έχουν διαφορετικές απόψεις, συμφέροντα, αφετηρία. Π.χ. ανάμεσα στους εθελοντές και τους κυνηγούς, που οι μεν θεωρούν τη στείρωση για τους σκύλους τη μόνη λύση, ενώ οι δε τη βλέπουν ως ζημιά. Το υπουργείο έχει μπει σε μια διαδικασία συνεχών αλλαγών, διατάξεων και κινήσεων που μοιάζουν σπασμωδικές και μόνο χειρότερη κάνουν την ήδη δυσάρεστη κατάσταση.

Εντωμεταξύ, οι ανακοινώσεις για πρωτοφανείς σε αυστηρότητα τιμωρίες, τα δυσανάλογα πρόστιμα, τα παράβολα που θα πρέπει να πληρωθούν, οι νέες υποχρεώσεις όσων έχουν ζώα συντροφιάς ή εργασίας, δεν έφεραν τα αναμενόμενα αποτελέσματα, καθώς οι εθελοντές μιλάνε για μεγάλο κύμα εγκαταλείψεων ζώων από τους ιδιοκτήτες τους που θέλουν να αποφύγουν τις ευθύνες. Και αυτό έγινε πολύ εύκολα, αφού η συντριπτική πλειοψηφία των ζώων δεν φέρει ηλεκτρονική σήμανση, microchip,  oπότε και δεν μπορεί να γίνει συσχέτιση με τον ιδιοκτήτη και να επιβληθεί τιμωρία.

Η τοποθέτηση microchip είναι άλλος ένας νόμος που δεν εφαρμόστηκε, ως έπρεπε, ποτέ. Αν και ισχύει από το 2012, μόνο ένα 30% των ιδιόκτητων ζώων το φέρει. Οι εθελοντές και τα σωματεία επιμένουν ότι ο τρόπος που επιχειρείται να εφαρμοστεί ο νόμος δεν έθεσε σαν απόλυτη προτεραιότητα την ηλεκτρονική σήμανση, όπως και ήταν λογικό να γίνει, με αποτέλεσμα καταστροφικό: γιατί αυτό καθιστά τον νόμο μη εφαρμόσιμο.

Ελάχιστοι είναι οι έλεγχοι που γίνονται, ενώ η εκπαίδευση της Αστυνομίας και των Δήμων είναι τουλάχιστον ανεπαρκείς. Επιπλέον έχει δημιουργηθεί άλλο ένα αδιέξοδο, ανάμεσα σε όσους ανυποχώρητα φαίνεται πως παρουσιάζουν τη λήψη και φύλαξη σε ειδική «τράπεζα», δείγματος DNA όσων ζώων οι ιδιοκτήτες τους αρνούνται να στειρώσουν, με σκοπό να εντοπίζονται οι γεννήτορες των εγκαταλελειμμένων νεογέννητων και να τιμωρούνται οι ιδιοκτήτες τους, και των κτηνιάτρων που απέχουν από τη λήψη των δειγμάτων, δηλώνοντας πως διαφωνούν με αυτή την πρακτική, διότι την θεωρούν ανεφάρμοστη και αντιεπιστημονική.

Οι παράνομες εκτροφές εξακολουθούν να μην εντοπίζονται, τα ζώα που ζουν γύρω από κτηνοτροφικές μονάδες αναπαράγονται ανεξέλεγκτα, αφού θεωρούνται κυριολεκτικά αναλώσιμα και η εφαρμογή του νόμου, ιδίως σε περιοχές της επαρχίας, μοιάζει άπιαστο όνειρο.

Οι κάτοικοι των πόλεων δεν μπορούν να έχουν εικόνα της σκληρής πραγματικότητας, καθώς τα περισσότερα και στη χειρότερη κατάσταση ζώα ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές, σε ορεινές και ερημικές τοποθεσίες. Δεν  κυκλοφορούν πολύ την ημέρα, κινούνται σε αγέλες που αποφεύγουν τους ανθρώπους, ενώ πολλά ζώα είναι σε ημιάγρια κατάσταση και αναπαράγονται ανεξέλεγκτα,  φτάνοντας τον πληθυσμό τους σε έναν τρομακτικά μεγάλο και μη διαχειρίσιμο αριθμό. 

Σκάνδαλα που αποκαλύφθηκαν, από εθελοντικές οργανώσεις, όπως το Save A Greek Stray, οι παράνομες θανατώσεις ζώων στο ΔΙΚΕΠΑΖ, το μαρτύριο των σκύλων που ζουν μέσα ή πέριξ του Δημοτικού Κυνοκομείου Τρίπολης, αλλά και το βάσανο των εκατοντάδων ζώων που εγκαταλείπονται στη χωματερή της Ξάνθης και φροντίζονται από το τοπικό σωματείο «Αδεσποτούλια Ξάνθης», φαίνεται πως δεν συγκινούν κανέναν αρκετά ώστε να αποδώσει ευθύνες σε όσους τις έχουν.

Όμως, γεγονός είναι ότι η φιλοζωική συνείδηση του κόσμου, κυρίως της νέας γενιάς, φαίνεται πως έχει αναπτυχθεί πολύ περισσότερο από οποιαδήποτε πρόοδο έχει κάνει το κράτος. Παρόλα αυτά υπάρχει ακόμα μεγάλη διαδρομή να καλυφθεί για να αποκτηθεί συνολικά από την κοινωνία, η δυνατότητα αντίληψης της πραγματικότητας, ώστε να τεθούν οι σωστές βάσεις για ένα πραγματικά καλύτερο μέλλον.

Συνοψίζοντας, θα μπορούσαμε να πούμε πως μέσα στη χρονιά που σύντομα τελειώνει, δεν υπήρξε ουσιαστική πρόοδος. Μια αλλαγή ήταν η αντικατάσταση της Ειδικής Γραμματέως για τα Ζώα Συντροφιάς, της κ. Μ. Δημοπούλου από τον κ. Ν. Χρυσάκη, ο οποίος προέρχεται από την Ελληνική Αστυνομία και είναι συγγραφέας του εγχειριδίου που έχει διανεμηθεί σε όλα τα αστυνομικά τμήματα της χώρας, «Το Νομικό status των ζώων στην Ελληνική Έννομη Τάξη». Ο διορισμός του αρχικά έφερε ενθουσιασμό, την ελπίδα πως θα βελτιώνονταν κάποιες προβληματικές καταστάσεις, όμως γεγονός είναι ότι, τουλάχιστον ακόμα, δεν έχει φανεί σπουδαία διαφορά.

Τον Σεπτέμβρη, το Υπουργείο Εσωτερικών έθεσε σε Δημόσια Διαβούλευση διατάξεις που αφορούσαν τη λήψη DNA. Η διαβούλευση είχε εκατοντάδες σχόλια από εθελοντές και κυνηγούς, με απόψεις εκ διαμέτρου αντίθετες. Τελικά αποφασίστηκε η μείωση του παράβολου λήψης γενετικού υλικού των ζώων συντροφιάς, από τα 135 ευρώ στα 70 ευρώ και, ιδίως για τους κυνηγετικούς σκύλους, στα 40 ευρώ, κάτι που θεωρήθηκε άδικο και έφερε πολύ μεγάλη απογοήτευση στον φιλοζωικό κόσμο, αφού οι εθελοντές τονίζουν πως τα πιο πολλά ζώα που χρήζουν σωτηρίας είναι τα κυνηγετικά. Επιπλέον, η έναρξη επιβολής των προστίμων πήρε παράταση ως την 1.7.2025.

Κάτι άλλο που απασχόλησε πολύ, ήταν η άρνηση των περισσότερων δήμων της χώρας να συμμορφωθούν στα νέα δεδομένα. Έχει γίνει ξεκάθαρο πως οι δήμοι δεν έχουν ούτε τις γνώσεις ούτε τις ικανότητες και σε πολλές περιπτώσεις ούτε τη θέληση να διαχειριστούν το ομολογουμένως δυσεπίλυτο ζήτημα των αδέσποτων. Και παρόλο που δεν τηρούνται οι υποχρεώσεις τους και πολλά δημοτικά κυνοκομεία, νόμιμα ή μη, φιλοξενούν τα ζώα σε απαράδεκτες συνθήκες διαβίωσης, φαίνεται πως οι δημοτικές αρχές εξακολουθούν να είναι στο απυρόβλητο και να μην έχουν συνέπειες για τη μη συμμόρφωσή τους. Ξεχασμένες και εκτός κάθε σχεδιασμού, δυστυχώς, συνεχίζουν να είναι οι αδέσποτες γάτες, οι οποίες ζουν και μέσα στις πόλεις, ακόμα και στην πρωτεύουσα, σε δυσθεώρητους αριθμούς.

Λίγες μέρες πριν τελειώσει άλλη μια χρονιά που δεν εφαρμόστηκε ο νόμος, διατυπώνονται επίμονα πολλές απορίες:

• Έχουν ακριβή εικόνα της πραγματικής κατάστασης ο πρωθυπουργός, οι υπουργοί, οι αρχές; Γνωρίζουν; Εάν ναι, γιατί δεν αντιδρούν;
• Στο άρθρο 42 του 4830/2024 αναφέρεται πως πέντε χρόνια μετά την ψήφιση του, θα γίνει αξιολόγηση της εφαρμογής του. Είναι ορατός ο κίνδυνος ένας εξαιρετικός νόμος να ακυρωθεί λόγω αδυναμίας όσων κλήθηκαν να τον κάνουν πράξη.

Τι μας μένει να κάνουμε ως πολίτες; 

• Να υιοθετήσουμε μια στάση ζωής που δεν θα διογκώνει το ήδη τρομακτικό πρόβλημα των εκατομμυρίων αδέσποτων και κακοποιημένων ζώων.
• Να μιλάμε, να απαιτούμε από το κράτος μας να σέβεται και να προστατεύει κάθε ζωή.
• Να μη συνηθίσουμε το άρρωστο, το πεινασμένο ή το νεκρό σκυλί στην άκρη του δρόμου.
• Να μη συνηθίσουμε τις γάτες που ζουν στους κάδους κι όχι σε ένα ζεστό σπίτι.
• Να μη συνηθίσουμε, γιατί η συνήθεια μειώνει τις αντιδράσεις. Και να ελπίζουμε. Είναι υποχρέωση μας προς όλα αυτά τα ζώα, τις πιο όμορφες ψυχές.

Πηγή: https://www.athensvoice.gr/epikairotita/ellada/883590/alli-mia-hronia-teleionei-pou-vriskomaste-se-shesi-me-ta-zoa/

Photo1 at https://www.facebook.com/adespotouliaxanthis

Photo2

*Παραπομπή: Η Άννα Μπιτσάνη είναι εθελόντρια για τα ζώα. Συμμετείχε σε συζήτηση, στα πλαίσια του 1ο forum της ATHENS VOICE, που έλαβε χώρα στις 4 Δεκεμβρίου 2024, στο Μέγαρο Μουσικής, με θέμα την Ενσυναίσθηση (video)

   

 

 

  

 

Γιατί έχουν αυξηθεί οι εγκαταλείψεις σκύλων;

Από άρθρο της Δήμητρας Γκρους, με τίτλο "Γιατί έχουν αυξηθεί οι εγκαταλείψεις σκύλων"

Η λέξη "φρεσκοπαρατημένο" αναφέρεται σε σκυλιά που δείχνουν να είναι εντελώς χαμένα, βρίσκονται σε πανικό και συχνά φέρουν ένα σημάδι από το περιλαίμιο που τους έβγαλαν από τον λαιμό οι ιδιοκτήτες τους, λίγο πριν τα πετάξουν. Οι περισσότεροι, αν δούν ένα τέτοιο σκυλί, δεν μπορούν να το αναγνωρίσουν, όμως οι εθελοντές, που ξέρουν ένα προς ένα τα αδέσποτα της περιοχής τους, μπορούν.  Εθελοντές με γνώση, πείρα και ενσυναίσθηση ξέρουν επίσης να διαβάζουν τη συμπεριφορά ενός ζώου. Τα "φρεσκοπαρατημένα", εκτός από το σημάδι στο λαιμό, ξεχωρίζουν επίσης κι' από το βλέμμα τους, εκείνο το βλέμμα που δείχνει τον τραγικό τρόπο με τον οποίο βιώνουν οι σκύλοι την εγκατάλειψη. 

Μια πηγή από την οποία προέρχονται καινούργια αδέσποτα, είναι ασφαλώς τα ήδη υπάρχοντα που δεν στειρώνονται. Κυρίως όμως, τα αδέσποτα προέρχονται από τους ανεύθυνους ιδιοκτήτες. Αυτοί αφήνουν τα ζώα τους να γεννούν όπως τύχει, και τα κουτάβια είτε εγκαταλείπονται άμεσα ή διαμοιράζονται σε άλλους ανεύθυνους που θα διαιωνίσουν το πρόβλημα. Όμως, οι εγκαταλείψεις δεν αφορούν μονάχα κουτάβια. Άνθρωποι που δεν έχουν καμία επί της ουσίας συναισθηματική δέσμευση με το ζώο τους και το αντιμετωπίζουν σαν παιχνίδι, σαν εργαλείο ή και σαν μόδα, συχνά το εγκαταλείπουν, δεδομένης της ρευστότητας των συνθηκών. 

Οικονομική δυσκολία, μετακόμιση και αλλαγή οικογενειακής σύνθεσης, είναι μερικές από τις συνθήκες που μπορεί να αλλάξουν. Λάθος ζώο σε λάθος χέρια είναι επίσης μια συνθήκη, όπου το ζώο εγκαταλείπεται όταν δεν μπορεί να ικανοποιήσει τις προσδοκίες των ανεύθυνων ιδιοκτητών, στην μεγάλη πλειοψηφία των οποίων, ο νέος νόμος ήρθε να προσθέσει ακόμη περισσότερους λόγους εγκατάλειψης. Η πίεση από τον φόβο ελέγχου και την απειλή προστίμων είναι ο κυριότερος από αυτούς. 

Και ενώ ο Νόμος 4130/21 υποσχόταν βελτίωση της κατάστασης, τα πράγματα δείχνουν να γίνονται όλο και χειρότερα καθώς, τους τελευταίους τρεις μήνες, οι εγκαταλείψεις έχουν ήδη αυξηθεί. Η απάντηση στο γιατί συμβαίνει αυτό σχετίζεται με τη δημιουργία του Εθνικού Μητρώου Ζώων Συντροφιάς (ΕΜΖΣ) του Υπουργείου Εσωτερικών, που τέθηκε σε εφαρμογή στις 18 Δεκεμβρίου του 2023. Θεωρητικά, αυτή η κεντρική βάση καταγραφής και ταυτοποίησης  θα μπορούσε να γίνει ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο για τον περιορισμό της ανεξέλεγκτης αναπαραγωγής και εγκαταλειψης, στην πράξη όμως δεν έγινε καθόλου έτσι. 

Σύμφωνα με την Ανδριάνα Τσάγκα* , μέλος του Φιλοζωικού Σωματείου Λάρισας Anim.A.L, ο νόμος ψηφίστηκε χωρίς κάποια προαπαιτούμενα. Για να εφαρμοστεί σωστά το Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς, έπρεπε πρώτα να τσιπαριστούν τα ιδιόκτητα ζώα. Στην Ελλάδα, υπολογίζεται πως μόλις ένα 30% των ιδιοκτητών ζώων φέρουν ηλεκτρονική σήμανση. Για να λειτουργήσει το Μητρώο, θα έπρεπε πρώτα να πειστεί ο κόσμος να βάλει τσιπ, σε ένα ποσοστό τουλάχιστον 80-90%. Αν το  Μητρώο αφορά μόνο το 30% των ιδιόκτητων ζώων συντροφιάς (που περνούν αυτόματα στο σύστημα επειδή ήδη έχουν τσιπ), τότε για το κράτος το μεγαλύτερο ποσοστό  παραμένει ανύπαρκτο. Αν ένα ζώο δεν έχει ηλεκτρονική σήμανση, είναι σα να μην υπάρχει, και ο ιδιοκτήτης του δεν μπορεί να ελεγχθεί. 

Συμφωνα με τον Νόμο 4830/21, ο κτηνίατρος που θα δεχτεί ένα ζώο, οφείλει να το καταχωρήσει στο Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς του Υπουργείου Εσωτερικών. Αυτό όμως όφειλε να κάνει και με τον νόμο 4039/12, καταχωρώντας το ζώο στο αντίστοιχο μητρώο του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης. Οι ιδιοκτήτες ήταν από τότε υποχρεωμένοι να βάλουν τσιπ στα ζώα τους, όμως πολύ λίγοι το έκαναν. 

Εκτός από την καταχώρηση, ο νέος νόμος υποχρεώνει τους ιδιοκτήτες που επιλέγουν να μην στειρώσουν τα ζώα τους στην αποστολή  δείγματος DNA. Υποτίθεται ότι αυτό γίνεται για να ταυτοποιούνται τα κουτάβια που θα βρίσκονται πεταμένα και να τιμωρείται ο ιδιοκτήτης τους. Το ΕΜΖΣ, όπως και η Τράπεζα DNA, για να έχουν νόημα, θα έπρεπε να βασίζονται σε έναν μεγάλο πληθυσμό τσιπαρισμένων ζώων, οι αρχές όμως αποφάσισαν να το θέσουν σε λειτουργία χωρίς καμία προετοιμασία, έτσι που αυτό κατέληξε να λειτουργεί σαν "μπαμπούλας". 

Η Ειδική Γραμματεία για την Προστασία των Ζώων Συντροφιάς ανακοίνωσε ότι, μέσα σε τρεις μήνες από την έναρξη δημιουργίας του ΕΜΖΣ και την εγκατάσταση της Τράπεζας DNA (πρόσφατα δόθηκε παράταση στους 6 μήνες), θα αρχίσουν τα πρόστιμα. Δηλαδή κάποιος που έχει το ζώο (ή τα ζώα) του τσιπαρισμένο αλλά αστείρωτο, οφείλει να στείλει δείγμα DNA, αλλιώς κινδυνεύει να λάβει 1.000 ευρώ πρόστιμο. Με πρόστιμο απειλείται επίσης και ο κάθε ιδιοκτήτης, αν στο βιβλιάριο του ζώου δεν υπάρχει ετήσιος εμβολιασμός. Όσοι λοιπόν έχουν ζώα ατσιπάριστα, το πιθανότερο είναι να μην τα τσιπάρουν  ούτε και τώρα, ενώ θα υπάρξουν αρκετοί που θα τα εγκαταλείψουν για να μην βάλουν "μπελά στο κεφάλι τους". 

Αν πρώτα ξεκινούσαν καμπάνιες ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης, αν γίνονταν έλεγχοι και δίνονταν κίνητρα, ώστε να πειστούν οι περισσότεροι να βάλουν τσιπάκι στα ζώα τους, δεν θα τα εγκατέλειπαν. Και ΜΕΤΑ ίσως θα μπορούσε  να στηθεί το ΕΜΖΣ και η τράπεζα DNA, ώστε να γίνονται έλεγχοι και ταυτοποιήσεις... Το ΕΜΖΣ κατέληξε να ελέγχει τους υπεύθυνους ιδιοκτήτες που ΔΕΝ αποτελούν πηγή δημιουργίας αδέσποτων και έχουν ΗΔΗ βάλει τσιπ στο ζώο τους, ενώ οι υπόλοιποι (το 70% δηλαδή) δεν είναι εύκολο να εντοπιστούν. 

Είναι κοινό μυστικό ότι σημαντική πηγή δημιουργίας αδέσποτων αποτελούν οι κυνηγοί, που παρατάνε σκυλιά, όταν αυτά δεν κάνουν καλά την δουλειά τους, επειδή αρρώστησαν ή γέρασαν. Σημαντική πηγή δημιουργίας αδέσποτων αποτελούν επίσης και οι κτηνοτρόφοι, που εγκαταλείπουν κυρίως κουτάβια. Κάθε κτηνοτρόφος έχει 6, 7, 8, 10 σκυλιά αστείρωτα και ανεμβολίαστα, που γεννάνε ανεξέλεγκτα. 

"Στα χωριά, υπάρχει επίσης μια μεγάλη κατηγορία ανθρώπων που έχουν ζώα σε ημιαδέσποτη κατάσταση", λέει η Ανδριάνα Τσάγκα. Τα έχουν δεμένα, τα ταΐζουν κόκαλα, ψωμιά και ό,τι περισσεύει και, όταν γεννήσουν, πετάνε τα κουτάβια ή και ολόκληρη την οικογένεια, μερικές φορές. Κάποιοι άλλοι τα αφήνουν να γυρνάνε όλη μέρα σαν αδέσποτα και το βράδυ να κοιμούνται στην αυλή. Αυτοί οι άνθρωποι δεν έχουν συναισθηματική δέσμευση με τα ζώα και, αν τους ασκηθεί πίεση, θα τα βάλουν στο αυτοκίνητο και θα τα πετάξουν κάπου μακριά. 

Στις πόλεις, ως επί το πλείστον, υπάρχει μια κάποια κουλτούρα για τα κατοικίδια, μερικές φορές όμως βλέπεις και εκεί σκυλιά παρατημένα σε ταράτσες και σε μπαλκόνια. Και εκεί, υπάρχουν επισης αρκετοί που δεν έχουν βάλει τσιπάκι στον σκύλο τους, και φυσικά δεν πρόκειται να βάλουν ούτε και τώρα με την απειλή των προστίμων, οπότε τα ζώα είτε θα παραμείνουν αόρατα για το σύστημα, ή θα εγκαταλειφθούν. Τον τελευταίο καιρό, μέσα στον αστικό ιστό, τα παρατημένα ζώα άρχισαν να γίνονται όλο και περισσοτερα και, εκτός των άλλων,  μπορείς πλέον να βρεις κουτάβια από κυνηγούς (που δεν έβρισκες παλιότερα γιατί τα έδιναν μεταξύ τους) και πολύ περισσότερα ενήλικα ζώα από κτηνοτρόφους. Με την απειλή των προστίμων, οι παραπάνω δεν θα κάνουν τις απαιτούμενες ενέργειες για να γίνουν νόμιμοι, καθώς αυτό μεταφράζεται σε χρήματα και φροντίδα. Για να πειστούν, θα έπρεπε να τους είχαν δοθεί κίνητρα, ώστε το κράτος να μπορεί να ελέγξει τον πληθυσμό των ζώων. 

Τον Οκτώβριο 2023, βγήκε η Έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τα αδέσποτα, η οποία ορίζει ως υπεύθυνη την Ειδική Γραμματεία για την Προστασία των Ζώων Συντροφιάς και, στις 18 Δεκεμβρίου, παρουσιάστηκε πρόχειρα  ένα ημιτελές και γεμάτο λάθη, ελλείψεις και δυσλειτουργίες ΕΜΖΣ. Έκλεισαν την προηγούμενη βάση του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, και άνοιξαν το Μητρώο χωρίς καμία ενημέρωση στους βασικούς χειριστές του, που είναι οι κτηνίατροι. Πανικός δημιουργήθηκε και στα σωματεία: πολλά ζώα δεν ταξίδεψαν στις νέες τους οικογένειες γιατί ο κτηνίατρος δεν ήξερε πώς να τα περάσει. Ο καινούριος νόμος, δηλαδή, αντί να βοηθήσει την κατάσταση, προξένησε ακόμα μεγαλύτερο κακό. Είναι τραγικό αυτό που συμβαίνει: όχι μόνο παρακινεί κάποιους να εγκαταλείψουν τα ζώα τους, αλλά αποτρέπει και άλλους από το να τα υιοθετήσουν. Βλέπουμε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σχόλια όπως, "παιδιά, μην υιοθετείτε, θα μπλέξετε έτσι όπως έχουν γίνει τα πράγματα"!

.

*απόφοιτος του προγράμματος "Ζώα: Ηθική Δίκαιο και Ευζωία" του τμήματος Φιλοσοφικής του ΕΚΠΑ) 

Η άποψη ξένων φιλοζωικών οργανώσεων για την υποχρεωτική στείρωση

 

Αναλυτικό απόσπασμα από παλαιότερη δημοσίευση με τίτλο "Πρέπει ή όχι η στείρωση των ζώων συντροφιάς να είναι υποχρεωτική ΔΙΑ ΝΟΜΟΥ; (27/05/21)

"Best Friends does not support any form of mandatory spay and neuter law, regulation or policy, including any provision that targets a specific breed. While often well intentioned, these types of laws are the wrong policy solution, and while we certainly agree that increasing the numbers of sterilized cats and dogs is a crucial component to ending unnecessary killing, these efforts should never be codified as a mandate... Thousands of communities across the country have achieved a lifesaving rate of 90% or higher without any form of mandatory spay or neuter law or policy... Mandates like these laws destroy the goodwill and trust that shelters and animal control have worked for decades to foster... Best Friends does not support mandatory spay and neuter". [βλ. https://bestfriends.org/position-statements]

"ASPCA is not aware of any credible evidence demonstrating a statistically significant enhancement in the reduction of shelter intake or euthanasia as a result of the implementation of a mandatory spay/neuter law of general application to all owned animals within a community. Indeed, mandating spay and neuter for owned pets can have the unintended consequences of increasing shelter intake and impeding the return of strays to their owners when the costs associated with spay and neuter are prohibitive. Even when an MSN law seems to have a positive effect on one aspect of animal welfare, it may have a negative effect on another. For instance, in at least one community that enacted an MSN law, fewer pets were subsequently licensed, likely due to owners’ reluctance to pay either the high fee for keeping an unaltered animal or the fee to have the pet altered". [βλ. https://www.aspca.org/about-us/aspca-policy-and-position-statements/position-statement-mandatory-spayneuter-laws]

Οι μεγαλύτερες οργανώσεις του εξωτερικού, όπως η "American Society for the Prevention of Cruelty to Animals" (ASPCA) και η BEST FRIENDS, έχουν τοποθετηθεί επίσημα εναντίον της υποχρεωτικής στείρωσης, εκτιμώντας πως το μέτρο αυτό έχει αποτύχει. Γιατί, στην Ελλάδα θέλουμε να επαναλάβουμε το ίδιο πείραμα, με τα ίδια δεδομένα και περιμένοντας διαφορετικά αποτελέσματα; [βλ. https://trihes.gr/i-megalyteri-filozoiki-organosi-ton-ipa-antitheti-stin-ypochreotiki-steirosi/]

Το 2008, η κομητεία του Λος Άντζελες, στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ, ψήφισε έναν από τους αυστηρότερους νόμους για υποχρεωτική στείρωση, απαιτώντας να στειρωθούν όλα τα δεσποζόμενα σκυλιά  και γατιά. Το μέτρο αποσκοπούσε στην μείωση των ανεπιθύμητων ζώων και στον περιορισμό των χιλιάδων ευθανασιών που πραγματοποιούνται κάθε χρόνο στα τοπικά καταφύγια ζώων. Όσοι μετακόμιζαν στο Λος Άντζελες μαζί με το ζώο τους ήταν επίσης υποχρεωμένοι να συμμορφωθούν με το νόμο.Την χρονιά που ψηφίστηκε το μέτρο, θανατώθηκαν 56% περισσότεροι σκύλοι απο ότι τον προηγούμενο χρόνο, και πέντε χρόνια αργότερα εγκαταλείφθηκαν 38% περισσότεροι σκύλοι από ότι πριν τον νόμο. [βλ. https://trihes.gr/ayxisi-egkataleipseon-kai-eythanasion-zoon-syntrofias-logo-tis-ypochreotikis-steirosis-sto-los-antzeles/] 

Σχετικός σύνδεσμος: Διαχείριση αδέσποτων ζώων σε Ελλάδα, Ευρώπη και Αμερική

Οι κτηνίατροι αντιδρούν γιατί ο Νόμος είναι παράλογος!

Γιατί τόση παραπληροφόρηση σχετικά με την νέα απεργία των κτηνιάτρων; Γιατί σχεδόν όλα τα ΜΜΕ αναπαράγουν την ανακρίβεια ότι οι κτηνίατροι "ξαφνικά τρελάθηκαν" και δεν θέλουν να κάνουν στειρώσεις; Γιατί διαστρεβλώνεται ένα αίτημα και κατασυκοφαντειται ένας ολόκληρος επαγγελματικός κλάδος; Γιατί υπάρχουν τόσοι άνθρωποι που δεν εννοούν να καταλάβουν ότι η αντίθεση των κτηνιάτρων προς το εκβιαστικό δίλημμα "στείρωση ή αποστολή DNA" ΔΕΝ υποκρύπτει "συντεχνιακά συμφέροντα";

Τι τους κάνει να πιστεύουν ότι ο Νόμος 4830/21 θα μειώσει τα αδέσποτα; Κι αν όλοι δεχόμαστε την μέχρι τώρα αδυναμία ελέγχου της ηλεκτρονικής  σήμανσης, τι μπορεί να μας κάνει να πιστέψουμε στην από δω και πέρα δυνατότητα ελέγχου της εγκατάλειψης; 

Το microchip (που στην Ελλάδα ξεκίνησε ως πρωτοβουλία του ΠΚΣ, το 2003)* είναι χρήσιμο γιατί προσφέρει στους ιδιοκτήτες την δυνατότητα να ξαναβρούν τον σκύλο τους, σε περίπτωση που τον χάσουν. Η υποχρεωτική σήμανση και καταγραφή έχει ξεκινήσει από το 2003, μέχρι σήμερα όμως μόνο το 27% των σκύλων της Ελλάδας έχουν σημανθεί. Τι πήγε στραβά;  Και αν οι προηγούμενοι νόμοι δεν εφαρμόστηκαν, γιατί αυτός ο νέος θα επιτύχει;

Η ηλεκτρονική σήμανση σε καμία άλλη χώρα** δεν λειτουργεί (ούτε λειτούργησε ποτέ) ως φοροεισπρακτικό ή τιμωρητικό εργαλείο και, βεβαίως, καμία άλλη χώρα δεν έχει "τράπεζα DNA"! Γι αυτό και, στις άλλες χώρες, όσοι έχουν σκύλο πείθονται χωρίς δυσκολία να το τοποθετήσουν, και το βλέπουν ως μέτρο προστασίας των ζώων τους και όχι ως απειλή. 

Αν κατατάξουμε τους σκύλους σε αδέσποτους και δεσποζόμενους ΧΩΡΙΣ microchip, και δεσποζόμενους ΜΕ microchip, βλέπουμε ότι ο Νόμος στοχεύει μόνο στους τελευταίους, οι οποίοι όμως, ΕΤΣΙ ΚΙ ΑΛΛΙΩΣ, ΔΕΝ παράγουν αδέσποτα. Οι ΑΝΕΥΘΥΝΟΙ ιδιοκτήτες που, μέχρι χτες, δημιουργούσαν το πρόβλημα, ΔΕΝ ΘΑ ΒΑΛΟΥΝ microchip ΟΥΤΕ ΚΑΙ ΤΩΡΑ και, μαζί με τα κουτάβια, θα πετάξουν και τους γεννήτορες, αν φοβηθούν. 

Πώς θα αναγκαστούν άνθρωποι χωρίς φιλοζωική παιδεία, χωρίς υπευθυνότητα και χωρίς συναισθηματική δέσμευση με το ζώο ή τα ζώα τους να μην τα εγκαταλείψουν; 

Γιατί οι φιλοζωικές οργανώσεις κατηγορούν τους κτηνιάτρους; Δεν μπορούν να καταλάβουν ότι, στην νομοθεσία ΔΕΝ θα πειθαρχήσουν αυτοί που είναι η αιτία του κακού; Είναι τόσο δύσκολο να καταλάβουν ότι, τώρα, με τον φόβο των προστίμων, το ακριβό παράβολο DNA ή την υποχρεωτική στείρωση, ακόμα και κάποιοι που ήταν πρόθυμοι να ακούσουν, να καταλάβουν την αναγκαιότητα της στείρωσης ή της επίβλεψης των ζώων τους, να αναλάβουν πιο σωστά την ευθύνη τους και να βάλουν microchip, τώρα υπαναχωρούν και το αναβάλλουν;

Γιατί οι φιλοζωικές οργανώσεις και η Πολιτεία δεν αναγνωρίζουν την συμβολή πολλών (αν όχι όλων) των κτηνιάτρων στην αναβάθμιση του επιπέδου της φιλοζωικής παιδείας των πολιτών, και τους αντιμετωπίζουν ΟΛΟΥΣ ανταγωνιστικά;

Ως προς τις στειρώσεις, όλοι αυτοί που αγαπούν τα ζώα (και ΘΑ ΗΘΕΛΑΝ να γίνουν κτηνίατροι αλλά δεν έγιναν, ή νομίζουν πως είναι παντογνώστες αλλά ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ)*** έχουν καταλάβει ότι η φυσιολογία του αναπαραγωγικού συστήματος της γάτας διαφέρει σημαντικά από εκείνην του σκύλου; Έχουν καταλάβει πως οι πολυποίκιλες φυλές σκύλων δεν διαφέρουν μόνο ως προς την εμφάνιση αλλά και ως προς τις φυσιολογικές τους ανάγκες και τις παθολογικές τους προδιαθέσεις; Έχουν γνώσεις Ανατομίας, Ιστολογίας και Φυσιολογίας; Διαθέτουν το γνωστικό υπόβαθρο να κατανοήσουν, χωρίς απλουστευτική επεξήγηση από κάποιον ειδικό, την σημασία του negative feedback στην υγεία των θηλαστικών; Είναι διατεθειμένοι να αντιληφθούν ότι γνώμη δίχως γνώση είναι καράβι χωρίς πηδάλιο, και ότι η αγάπη από μόνη της δεν αρκεί για να σταθμιστούν προτεραιότητες και επιλογές στην εκτέλεση μιας ιατρικής πράξης;

Έχουν καταλάβει ότι τώρα, με το ηλεκτρονικό βιβλιάριο, οι ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ιδιοκτήτες γνωστοποιούν στο Υπουργείο Εσωτερικών ΑΦΜ και αριθμό ταυτότητας, και ότι θα καλούνται να πληρώνουν πρόστιμα, όποτε καθυστερήσουν να κάνουν στον σκύλο τους ένα εμβόλιο ή να δώσουν ένα αντιπαρασιτικό χάπι; Είναι κίνητρο για να τσιπαριστούν όλα τα σκυλιά αυτό, ή μήπως λόγος για να μην τσιπαριστεί κανένα; Είναι κίνητρο αυτό για νέες υιοθεσίες ή ακριβώς το αντίθετο;

Είναι τόσο δύσκολο να αντιληφθούν ότι αυτός είναι ένας Νόμος που θα αφήσει τους φταίχτες στο απυρόβλητο και ότι, ακόμη κι αν δεν καταφέρει να κάνει την ζωή των ανθρώπων που έχουν ένα ζωάκι για συντροφιά, των κτηνιάτρων που δεν θα μπορούν να κάνουν σωστά την δουλειά τους, των εθελοντών που τρέχουν και δεν φτάνουν, και φυσικά των ίδιων των ζώων ΣΚΕΤΗ ΚΟΛΑΣΗ, τουλάχιστον θα μας πάει πολύ πολύ πίσω; 

Οι κτηνίατροι, δεν είναι κατά της ηλεκτρονικής σήμανσης, ούτε κατά των στειρώσεων. Είναι κατά των ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΩΝ στειρώσεων σε τσιπαρισμένα ζώα υπευθύνων κηδεμόνων, και μάλιστα μέσα στενά προκαθορισμένα χρονικά πλαίσια. Είναι κατά της λήψης DNA, γιατί η ιδέα ότι οι γονείς των αδέσποτων κουταβιών θα εντοπίζονται μέσω DNA είναι ΑΝΕΦΑΡΜΟΣΤΗ. Δεν θα πάνε σε κτηνιάτρους τα εκατομμύρια των φορολογουμένων που ξοδεύονται για τέτοιους σκοπούς! Η βάση δεδομένων που μεταφέρθηκε από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης στο Υπουργείο Εσωτερικών, εκτός από δυσλειτουργική, είναι και πολύ πρόχειρα φτιαγμένη, ενώ πολλά ζώα χάθηκαν κατά την μεταφορά από την προηγούμενη βάση στην καινούργια. Οι κτηνίατροι δεν μπορούν να παίζουν ρόλο ελεγκτικού μηχανισμού, δεν είναι αυτό το αντικείμενο της εργασίας τους. Οι κτηνίατροι δεν απεργούν γιατί ζητούν καλύτερες αμοιβές ή παροχές. Απεργούν γιατί ο Ν.4830/21, που τους αγνοεί, τους απαξιώνει και δεν τους αφήνει να κάνουν σωστά την δουλειά τους, δεν θα μειώσει τα αδέσποτα. Αυτός ο Νόμος δεν θα λύσει κανένα πρόβλημα, αντιθέτως μάλιστα, θα πολλαπλασιάσει τα ήδη υπάρχοντα προβλήματα και θα δημιουργήσει και άλλα. Οι κτηνίατροι απεργούν γιατί αυτός ο Νόμος είναι παράλογος!

Photo at https://www.hva.gr/el/article.php?id=2336 -- https://www.hva.gr/el/article.php?id=2339

*https://youtu.be/m0k8Ny_CACY?si=hrfIfIQasSM4hqwA, petpet, diagnovet

**https://youtu.be/HbRFhEAOM0s?si=D-paLkLlENxSZ71S, https://www.dogsnaturallymagazine.com/should-you-microchip-your-dog/

***Ανοικτή επιστολή της ΠΦΠΟ στους κτηνιάτρους της χώρας... -- Fb1 -- newsbeast -- Fb2 

Δείτε επίσης: ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ Π.Κ.Σ. ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΚΗΔΕΜΟΝΕΣ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ: https://www.hva.gr/el/article.php?id=2341

Ρίξτε μια ματιά και εδώ: http://tinyurl.com/mryrtxfx και εδώ: http://tinyurl.com/mra2czsm